Aging Well - Active and Healthy Aging
Lối sống Già hóa chủ động
Tuổi già là một giai đoạn tự nhiên của đời người, là một chương mới đáng sống khi đã đi qua những khó khăn, vất vả của những chặng đường phía trước. Nhiều nghiên cứu trong lão khoa cho thấy lối sống và môi trường có ảnh hưởng rất lớn đến việc con người già đi ra sao, trong khi di truyền chỉ quyết định một phần. Hay có thể nói cách khác là chúng ta không thể chọn gen, nhưng có thể chọn thói quen sống. Chính những lựa chọn hằng ngày đó mới là bản đồ chỉ đường của quá trình lão hóa của riêng từng cá nhân.
Thực hành Già hoá chủ động như thế nào
Hoạt động thể chất
Các nghiên cứu về các vùng sống thọ, nơi người dân có tuổi thọ trung bình cao (Blue Zones) cho thấy người dân ở các khu vực này duy trì sức khỏe chủ yếu bằng vận động tự nhiên: đi bộ, làm vườn, leo cầu thang, làm việc nhà. Chìa khóa của các hoạt động này là kỷ luật, chúng ta cần duy trì vận động đều đặn, nhẹ đến vừa, suốt ngày, ít nhất 150 phút/tuần, chứ không phải thực hiện bài tập cường độ cao trong thời gian ngắn chỉ 1 lần trong tuần
.Ảnh : pexels.com
Kích thích nhận thức
Não bộ có khả năng thích nghi và tạo kết nối mới suốt đời. Học ngôn ngữ mới, chơi nhạc cụ, đọc sách, giải ô chữ, hay đơn giản là đổi lộ trình đi bộ, đổi tay đánh răng… đều là cách tập thể dục cho não. Một ví dụ sinh động cho việc này là những người cao tuổi cảm thấy vui vẻ và có động lực hơn khi tham gia tập hát theo youtube, tham gia sinh hoạt ca hát trong nhóm nhỏ và được cổ vũ bởi các thành viên. Mục tiêu là liên tục thử những việc hơi khó một chút so với thói quen, đủ để kích thích não bộ nhưng không gây quá tải.
Kết nối xã hội
Một nghiên cứu kéo dài nhiều thập kỷ của Harvard về cuộc sống trưởng thành cho thấy: những mối quan hệ gần gũi, tin cậy là yếu tố quan trọng về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần. Mình từng nghe một cụ ông chia sẻ rằng: Ở tuổi ngoài 70, ăn uống cũng không bao nhiêu, tiền bạc cũng không mang theo được, vậy nên chỉ cần sống vui, khoẻ, được kết nối với bạn bè và cảm giác mình có ích là điều tuyệt vời nhất. Các mối quan hệ chất lượng không cần nhiều, nhưng cần sâu sắc với vài người bạn, người thân mà chúng ta có thể chia sẻ thật lòng đã là liều thuốc phòng bệnh quý giá.
Vai trò của người chăm sóc
Đối với người cao tuổi, người chăm sóc không chỉ là người làm thay, mà là người tạo điều kiện để người cao tuổi học và thực hành. Mục tiêu không phải là làm mọi thứ cho người cao tuổi, mà là giúp họ giữ tối đa mức độ tự lập an toàn. Thay vì buộc luôn dây giày, có thể chọn giày dễ mang để họ tự mang. Thay vì nấu sẵn mọi thứ, hãy mời họ rửa rau, khuấy nồi canh. Mỗi hành động tự phục vụ được duy trì là một phần giá trị, năng lực và cảm giác vẫn có ích được bảo toàn.
Một số nghiên cứu cho thấy người cao tuổi có cảm nhận tích cực về chính tuổi già của mình và có quyền tham gia quyết định trong đời sống hàng ngày thường có sức khỏe tinh thần tốt hơn và sống thọ hơn trung bình so với những người cảm thấy bị lệ thuộc hoặc bị xem là gánh nặng. Thực hành trao quyền đơn giản như hỏi ý kiến họ (ăn gì, mặc gì, đi đâu), tôn trọng lựa chọn trong khả năng an toàn, và lắng nghe thật sự.
Tóm lại, già hóa chủ động là khi chúng ta tiếp thêm sự sống vào những năm tháng cuối đời chứ không phải là thêm ngày tháng vào cuộc đời vốn có. Và người chăm sóc giỏi nhất không phải là người làm thay được nhiều nhất, mà là người biết khi nào nên chìa tay ra và khi nào nên nhẹ nhàng lùi lại để người thân tự bước. Đó là quá trình mà cả người cao tuổi và người chăm sóc cần học, hiểu và thực hành liên tục để có được chương cuối của cuộc đời thật an nhiên và viên mãn.
Cảm ơn các bạn đã theo dõi bản tin Aging Well with Lien Hoang.
Hy vọng mình có thể góp phần giúp những ngày tháng trong chương mới cuộc đời của ông bà, ba mẹ, người thân của các bạn hoặc của chính các bác, các cô chú, anh chị luôn tươi vui và có ý nghĩa.
Đăng ký theo dõi để nhận ebook Vườn Tâm hồn Rạng rỡ - Bí quyết sống vui khoẻ cho người 60+ từ mình nhé.
Lien Hoang